Bezpečnost a hygiena práce · III. ročník

Liceum / technikum (zakres podstawowy) · Edukacja dla bezpieczeństwa

• PL24-EDB-I.1 Uczeń: identyfikuje wyzwania dla bezpieczeństwa indywidualnego i zbiorowego, kategoryzuje je, przypisuje im właściwe znaczenie w kontekście bezpieczeństwa lokalnego i bezpieczeństwa całego państwa;
• PL24-EDB-I.2 Uczeń: zna i wymienia zadania parlamentu, prezydenta, Rady Ministrów w dziedzinie obronności oraz elementy systemu obronnego państwa;
• PL24-EDB-I.3 Uczeń: omawia zadania, struktury organizacyjne oraz podstawowe uzbrojenie i wyposażenie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
• PL24-EDB-I.4 Uczeń: rozumie istotę oraz zna elementy składowe systemu bezpieczeństwa, jego poszczególne instytucje, charakter związków między nimi;
• PL24-EDB-I.5 Uczeń: zna i określa zakres działania wybranych organizacji proobronnych, które zostały zdefiniowane w ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 i 834), zwanych dalej „organizacjami proobronnymi”;
• PL24-EDB-I.6 Uczeń: zna i wymienia nazwy formacji mundurowych układu pozamilitarnego państwa oraz wyjaśnia rolę i zadania tych służb w systemie bezpieczeństwa państwa;
• PL24-EDB-I.7 Uczeń: wymienia i uzasadnia geopolityczne, militarne i gospodarcze aspekty bezpieczeństwa państwa; Dziennik Ustaw ––357 359 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-I.8 Uczeń: zna i rozumie rolę świadczeń obywateli na rzecz obronności oraz zadań i kompetencji władz państwowych i samorządowych w tym zakresie;
• PL24-EDB-I.9 Uczeń: rozróżnia zagrożenia czasu pokoju i czasu wojny;
• PL24-EDB-I.10 Uczeń: podaje przykłady zarządzeń, jakie mogą wydać władze w związku z kryzysem;
• PL24-EDB-I.11 Uczeń: orientuje się w podstawowych zasadach zarządzania kryzysowego i rozumie jego istotę; wyjaśnia znaczenie pojęć siatki bezpieczeństwa i infrastruktury krytycznej;
• PL24-EDB-I.12 Uczeń: stosując właściwą terminologię, dokonuje analizy wybranych zjawisk społecznych (stany nadzwyczajne);
• PL24-EDB-I.13 Uczeń: w zakresie zagrożenia terrorystycznego wyjaśnia pojęcie terroryzmu; wymienia przykłady skutków użycia środków biologicznych, chemicznych i wybuchowych oraz omawia zasady zachowania się w przypadku zdarzeń terrorystycznych (np. w razie wtargnięcia uzbrojonej osoby do szkoły, centrum handlowego);
• PL24-EDB-I.14 Uczeń: wyjaśnia znaczenie cyberprzemocy, zna procedury postępowania w przypadku jej wystąpienia, wskazuje niewłaściwe zachowania dotyczące cyberprzemocy i wie, jaka powinna być na nie właściwa reakcja;
• PL24-EDB-I.15 Uczeń: wyjaśnia znaczenie cyberzagrożeń w wymiarze cywilnym i potrafi je rozpoznać oraz zna procedury postępowania w przypadku ich wystąpienia.
• PL24-EDB-II.1.1 Uczeń: wyjaśnia podstawowe zasady międzynarodowego prawa humanitarnego oraz wymienia podstawowe dokumenty ONZ regulujące funkcjonowanie obrony cywilnej w świecie;
• PL24-EDB-II.1.2 Uczeń: omawia podstawy prawne funkcjonowania obrony cywilnej w Rzeczypospolitej Polskiej;
• PL24-EDB-II.1.3 Uczeń: wyjaśnia rolę i zasady funkcjonowania Państwowej Straży Pożarnej oraz Państwowego Ratownictwa Medycznego;
• PL24-EDB-II.1.4 Uczeń: wymienia i charakteryzuje ochotnicze służby i podmioty ratownicze, takie jak: ochotnicze straże pożarne, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe;
• PL24-EDB-II.1.5 Uczeń: opisuje obowiązki pieszego i kierowcy w zakresie zachowania się na drodze w momencie przejazdu karetki pogotowia lub innego pojazdu z włączonymi sygnałami uprzywilejowania; Dziennik Ustaw ––358 360 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-II.1.6 Uczeń: identyfikuje obiekty opatrzone międzynarodowymi znakami ochrony dóbr kultury;
• PL24-EDB-II.1.7 Uczeń: rozpoznaje zagrożenia i ich źródła; zna zasady postępowania podczas pożaru, wypadku komunikacyjnego, w czasie zagrożenia powodzią, w przypadku katastrofy budowlanej, wycieku gazu z instalacji w budynku mieszkalnym, odnalezienia niewypału lub niewybuchu, zagrożenia lawiną, intensywnej śnieżycy;
• PL24-EDB-II.1.8 Uczeń: przedstawia typowe zagrożenia zdrowia i życia podczas powodzi, pożaru lub innych klęsk żywiołowych;
• PL24-EDB-II.1.9 Uczeń: wyjaśnia zasady postępowania w przypadku awarii instalacji chemicznej, środka transportu lub rozszczelnienia zbiorników z substancjami toksycznymi oraz zna możliwości wykorzystania środków podręcznych i masek przeciwgazowych do ochrony ludzi przed szkodliwym wykorzystaniem toksycznych środków przemysłowych oraz bojowych środków trujących;
• PL24-EDB-II.1.11 Uczeń: wyjaśnia zasady zaopatrzenia ludności ewakuowanej w wodę i żywność;
• PL24-EDB-II.1.12 Uczeń: charakteryzuje zagrożenia pożarowe w domu, szkole i najbliższej okolicy; wymienia rodzaje i zasady użycia podręcznego sprzętu gaśniczego oraz potrafi dobrać odpowiedni rodzaj środka gaśniczego w zależności od rodzaju pożaru (np. płonąca patelnia, komputer);
• PL24-EDB-II.1.13 Uczeń: wyznacza strefę bezpieczeństwa w sytuacji zagrożenia;
• PL24-EDB-II.1.14 Uczeń: uzasadnia potrzebę przeciwdziałania panice.
• PL24-EDB-II.2.1 Uczeń: wymienia rodzaje znaków substancji toksycznych i miejsca ich eksponowania;
• PL24-EDB-II.2.2 Uczeń: rozpoznaje znaki substancji toksycznych na pojazdach i budowlach;
• PL24-EDB-II.2.3 Uczeń: omawia wpływ środków promieniotwórczych na ludzi, zwierzęta, żywność i wodę oraz wie, jakie materiały można wykorzystywać jako zastępcze środki ochrony dróg oddechowych i skóry;
• PL24-EDB-II.2.4 Uczeń: wymienia sposoby zabezpieczenia żywności i wody przed skażeniami;
• PL24-EDB-II.2.5 Uczeń: potrafi omówić sposób użycia indywidualnego pakietu przeciwchemicznego, a także indywidualnego pakietu radioochronnego;
• PL24-EDB-II.2.7 Uczeń: wyjaśnia, na czym polegają zabiegi specjalne i sanitarne.
• PL24-EDB-II.3.1 Uczeń: definiuje i rozpoznaje rodzaje alarmów i sygnałów alarmowych; Dziennik Ustaw ––359 361 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-II.3.2 Uczeń: charakteryzuje zasady zachowania się ludności oraz zna miejsca ukrycia się po ogłoszeniu poszczególnych alarmów;
• PL24-EDB-II.3.3 Uczeń: omawia zasady ewakuacji ludności i środków materiałowych;
• PL24-EDB-II.3.4 Uczeń: wskazuje drogi ewakuacji w szkole;
• PL24-EDB-II.3.5 Uczeń: potrafi zainstalować w telefonie komórkowym dostępny w miejscu swojego zamieszkania system ostrzegania o lokalnych zagrożeniach.
• PL24-EDB-III.1 Uczeń: opisuje rolę układu oddychania, układu krążenia i układu nerwowego dla prawidłowego funkcjonowania organizmu; rozumie, jakie są następstwa zaburzeń czynności tych układów;
• PL24-EDB-III.2 Uczeń: podaje definicję, wymienia cele i zadania pierwszej pomocy; wymienia działania wchodzące w zakres pierwszej pomocy;
• PL24-EDB-III.3 Uczeń: rozumie znaczenie podejmowania działań z zakresu udzielania pierwszej pomocy przez świadka zdarzenia oraz przedstawia jego rolę;
• PL24-EDB-III.4 Uczeń: zna zasady bezpiecznego postępowania w miejscu zdarzenia, w tym:
• PL24-EDB-III.4.a Uczeń: unikania narażania własnego zdrowia,
• PL24-EDB-III.4.b Uczeń: oceniania własnych możliwości,
• PL24-EDB-III.4.c Uczeń: rozpoznawania potencjalnych źródeł zagrożenia w kontakcie z poszkodowanym,
• PL24-EDB-III.4.d Uczeń: wskazywania sposobu zabezpieczenia się przed zakażeniem w kontakcie z krwią i płynami ustrojowymi, stosowania uniwersalnych środków ochrony osobistej;
• PL24-EDB-III.5 Uczeń: podaje przykłady zagrożeń w środowisku domowym, ulicznym, wodnym, w przestrzeniach podziemnych, w lasach;
• PL24-EDB-III.6 Uczeń: przedstawia metody zapewnienia bezpieczeństwa własnego, osoby poszkodowanej i otoczenia w sytuacjach symulowanych podczas zajęć;
• PL24-EDB-III.7 Uczeń: potrafi rozpoznać osobę w stanie zagrożenia życia:
• PL24-EDB-III.7.a Uczeń: wyjaśnia pojęcie stanu zagrożenia życia,
• PL24-EDB-III.7.b Uczeń: wskazuje przyczyny i okoliczności prowadzące do szybkiego pogorszenia stanu zdrowia lub zagrożenia życia,
• PL24-EDB-III.7.c Uczeń: wyjaśnia rolę układu nerwowego, układu krążenia i układu oddechowego w utrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych;
• PL24-EDB-III.8 Uczeń: wie, jak prawidłowo wezwać pomoc:
• PL24-EDB-III.8.a Uczeń: wymienia nazwy służb ratunkowych i podaje ich numery alarmowe,
• PL24-EDB-III.8.b Uczeń: wskazuje, kiedy wezwać pomoc i w jaki sposób przekazać informacje o zdarzeniu; Dziennik Ustaw ––360 362 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-III.9 Uczeń: podaje przykład aplikacji na telefon komórkowy wspierającej udzielanie pierwszej pomocy;
• PL24-EDB-III.10 Uczeń: zna wyposażenie apteczki pierwszej pomocy; wymienia przedmioty, które powinny znaleźć się w apteczce, np. domowej, samochodowej;
• PL24-EDB-III.11 Uczeń: zna zasady postępowania z osobą nieprzytomną:
• PL24-EDB-III.11.a Uczeń: wymienia objawy utraty przytomności,
• PL24-EDB-III.11.b Uczeń: ocenia przytomność poszkodowanego,
• PL24-EDB-III.11.c Uczeń: ocenia czynność oddychania u osoby nieprzytomnej (trzema zmysłami przez okres do 10 sekund),
• PL24-EDB-III.11.d Uczeń: wyjaśnia mechanizm niedrożności dróg oddechowych u osoby nieprzytomnej,
• PL24-EDB-III.11.e Uczeń: udrażnia drogi oddechowe rękoczynem czoło – żuchwa,
• PL24-EDB-III.11.f Uczeń: układa osobę nieprzytomną w pozycji bocznej bezpiecznej,
• PL24-EDB-III.11.g Uczeń: zapewnia osobie nieprzytomnej komfort termiczny,
• PL24-EDB-III.11.h Uczeń: systematycznie ponawia ocenę oddychania u osoby nieprzytomnej;
• PL24-EDB-II.1.10 Uczeń: omawia zasady ewakuacji ludności i zwierząt z terenów zagrożonych;
• PL24-EDB-III.12 Uczeń: zna i wykonuje podstawowe czynności resuscytacji krążeniowo-oddechowej:
• PL24-EDB-III.12.a Uczeń: wyjaśnia pojęcie nagłego zatrzymania krążenia i wymienia jego oznaki,
• PL24-EDB-III.12.b Uczeń: podaje przykłady zdarzeń, w których dochodzi do nagłego zatrzymania krążenia,
• PL24-EDB-III.12.c Uczeń: opisuje algorytm podstawowych czynności resuscytacyjnych u osoby dorosłej,
• PL24-EDB-III.12.d Uczeń: wymienia warunki i czynniki zapewniające resuscytację wysokiej jakości,
• PL24-EDB-III.12.e Uczeń: omawia uniwersalny algorytm w nagłym zatrzymaniu krążenia,
• PL24-EDB-III.12.f Uczeń: wykonuje na manekinie uciski klatki piersiowej i sztuczne oddychanie samodzielnie i we współpracy z drugą osobą,
• PL24-EDB-III.12.g Uczeń: opisuje zastosowanie automatycznego defibrylatora zewnętrznego (AED) oraz wskazuje na jego znaczenie dla zwiększenia skuteczności akcji resuscytacyjnej; zna algorytm podstawowych czynności resuscytacyjnych z użyciem AED,
• PL24-EDB-II.2.6 Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć odkażania, dezaktywacji, dezynfekcji, deratyzacji;
• PL24-EDB-III.12.h Uczeń: przedstawia sytuacje, w których można prowadzić resuscytację z wyłącznym uciskaniem klatki piersiowej;
• PL24-EDB-III.13 Uczeń: wykonuje podstawowe czynności pierwszej pomocy w zadławieniu:
• PL24-EDB-III.13.a Uczeń: wyjaśnia pojęcie i mechanizm zadławienia,
• PL24-EDB-III.13.b Uczeń: omawia schemat postępowania w przypadku zadławienia,
• PL24-EDB-III.13.c Uczeń: wykonuje na manekinie rękoczyny ratunkowe w przypadku zadławienia,
• PL24-EDB-III.13.d Uczeń: wymienia przykłady działań zapobiegających zadławieniu u małych dzieci;
• PL24-EDB-III.14 Uczeń: zna zasady pierwszej pomocy w urazach kończyn:
• PL24-EDB-III.14.a Uczeń: wymienia objawy związane z najczęstszymi obrażeniami narządu ruchu, Dziennik Ustaw ––361 363 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-III.14.b Uczeń: opisuje metody udzielania pierwszej pomocy w urazach kończyn,
• PL24-EDB-III.14.c Uczeń: wyjaśnia cel doraźnego unieruchomienia kończyny (ograniczenie ruchu, zmniejszenie bólu, ograniczenie ryzyka pogłębiania urazu, umożliwienie bezpiecznego transportu),
• PL24-EDB-III.14.d Uczeń: zna i stosuje zasady unieruchomienia złamań kości długich i stawów (zasada Potta),
• PL24-EDB-III.14.e Uczeń: wykonuje opatrunek osłaniający na ranę w obrębie kończyny oraz opatrunek uciskowy,
• PL24-EDB-III.14.f Uczeń: w sytuacjach symulowanych prawidłowo unieruchamia kończynę po urazie w zastanej pozycji, wykorzystuje dostępny sprzęt do unieruchomienia złamanej kończyny,
• PL24-EDB-III.14.g Uczeń: wymienia sytuacje, w których może dojść do urazów kręgosłupa,
• PL24-EDB-III.14.h Uczeń: opisuje przykłady powikłań wynikających z urazu kręgosłupa,
• PL24-EDB-III.14.i Uczeń: przedstawia metody przenoszenia poszkodowanych z urazem kręgosłupa,
• PL24-EDB-III.14.j Uczeń: wymienia przykłady zapobiegania urazom w sporcie, domu, pracy;
• PL24-EDB-III.15 Uczeń: rozumie, na czym polega udzielenie pierwszej pomocy w oparzeniach:
• PL24-EDB-III.15.a Uczeń: wyjaśnia pojęcie oparzenia, wymienia przyczyny i rodzaje oparzeń,
• PL24-EDB-III.15.b Uczeń: omawia zasady postępowania w przypadku oparzenia termicznego,
• PL24-EDB-III.15.c Uczeń: demonstruje metodę chłodzenia w przypadku oparzenia kończyny,
• PL24-EDB-III.15.d Uczeń: wymienia przykłady zapobiegania oparzeniom, ze szczególnym uwzględnieniem małych dzieci i środowiska domowego;
• PL24-EDB-III.16 Uczeń: rozumie, na czym polega udzielenie pierwszej pomocy we wstrząsie:
• PL24-EDB-III.16.a Uczeń: zna najważniejsze przyczyny wstrząsu, wymienia zagrożenia z niego wynikające,
• PL24-EDB-III.16.b Uczeń: stosuje zasady postępowania przeciwwstrząsowego (ułożenie, ochrona przed wychłodzeniem, wsparcie psychiczne poszkodowanego);
• PL24-EDB-III.17 Uczeń: rozumie, na czym polega udzielenie pierwszej pomocy osobie podtopionej:
• PL24-EDB-III.17.b Uczeń: wyjaśnia różnicę między podtopieniem a utonięciem,
• PL24-EDB-III.17.c Uczeń: odtwarza etapy pomocy w podtopieniach; w sytuacji symulowanej podejmuje czynności pierwszej pomocy po wydobyciu poszkodowanego z wody (pozycja bezpieczna, zapobieganie zachłyśnięciu i wychłodzeniu),
• PL24-EDB-III.17.d Uczeń: wyjaśnia, jak zapobiegać tonięciu i wypadkom w akwenach;
• PL24-EDB-III.18 Uczeń: rozumie, na czym polega udzielenie pierwszej pomocy w zatruciach: Dziennik Ustaw ––362 364 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-III.18.a Uczeń: omawia zatrucie tlenkiem węgla (czadem), lekami lub środkami odurzającymi; wymienia ich objawy,
• PL24-EDB-III.18.b Uczeń: opisuje zasady bezpieczeństwa w pomieszczeniach skażonych tlenkiem węgla, gazami toksycznymi,
• PL24-EDB-III.18.c Uczeń: w sytuacji symulowanej podejmuje prawidłowe działania wobec osoby podejrzanej o zatrucie;
• PL24-EDB-III.19 Uczeń: zna zasady pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej:
• PL24-EDB-III.19.a Uczeń: zna definicję masywnego krwotoku,
• PL24-EDB-III.19.b Uczeń: stosuje stazę taktyczną,
• PL24-EDB-III.19.c Uczeń: umie zatamować krwotok za pomocą opaski improwizowanej,
• PL24-EDB-III.19.d Uczeń: potrafi zatamować krwotok przy użyciu opatrunku uciskowego, potrafi zatamować krwotok z trudno dostępnych miejsc: pachy, pachwiny, szyi,
• PL24-EDB-III.19.e Uczeń: zna zasady zachowania się w sytuacji zagrożenia (zasada „uciekaj, schowaj się, walcz”).
• PL24-EDB-IV.1.1 Uczeń: zna ograniczenia organizmu ludzkiego związane z brakiem snu, wody i pożywienia oraz wpływem czynników atmosferycznych na możliwości przetrwania;
• PL24-EDB-IV.1.2 Uczeń: potrafi wyjaśnić zjawisko paniki oraz omawia sposoby jej przeciwdziałania;
• PL24-EDB-IV.1.3 Uczeń: zna środki podręczne do zwiększenia szans przetrwania i rozumie, jak je wykorzystywać;
• PL24-EDB-IV.1.4 Uczeń: zna możliwości pozyskiwania wody i pożywienia występujących w środowisku naturalnym.
• PL24-EDB-IV.2.1 Uczeń: zna zasady identyfikacji podstawowych zagrożeń cyberbezpieczeństwa;
• PL24-EDB-IV.2.2 Uczeń: zna i rozumie wybrane definicje cyberbezpieczeństwa zawarte w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 913 i 1703 oraz z 2024 r. poz. 834) oraz dokumentach NATO;
• PL24-EDB-IV.2.3 Uczeń: potrafi określić podział ról w czasie współdziałania układu militarnego z podmiotami układu pozamilitarnego; Dziennik Ustaw ––363 365 – – Poz. 1019
• PL24-EDB-IV.2.4 Uczeń: potrafi odbierać ze zrozumieniem, tworzyć i przedstawiać złożone wypowiedzi dotyczące roli i miejsca cyberbezpieczeństwa militarnego w systemie cyberbezpieczeństwa państwa.
• PL24-EDB-IV.3.1 Uczeń: zna zasady składania i rozkładania broni;
• PL24-EDB-IV.3.2 Uczeń: potrafi wykonać strzelanie z wykorzystaniem: broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych.
• PL24-EDB-III.17.a Uczeń: opisuje sytuacje, w jakich dochodzi do tonięcia, wyjaśnia zagrożenia związane z wodą,